Η αυτοαμφιβολία συχνά παρερμηνεύεται. Αντιμετωπίζεται ως κάτι που πρέπει να εξαφανιστεί, να αγνοηθεί ή να ξεπεραστεί με πίεση. Για πολλούς ανθρώπους, όμως, η αυτοαμφιβολία δεν είναι αδυναμία — είναι μια μαθημένη αντίδραση. Ένας τρόπος με τον οποίο το μυαλό προστατεύεται μετά από αβεβαιότητα, κριτική ή συνεχή πίεση για «σωστές» επιλογές.
Όταν η αυτοπεποίθηση εξαναγκάζεται, συνήθως βασίζεται στη σύγκριση. Στο ότι θα έπρεπε να νιώθεις πιο δυνατός, πιο ξεκάθαρος, πιο αποφασιστικός μέχρι τώρα. Αυτή η πίεση συχνά έχει το αντίθετο αποτέλεσμα. Αντί να χτίζει αυτοπεποίθηση, ενισχύει το εσωτερικό χάσμα ανάμεσα σε αυτό που δείχνεις και σε αυτό που πραγματικά νιώθεις.
Το ξεπέρασμα της αυτοαμφιβολίας δεν ξεκινά με το να πείσεις τον εαυτό σου ότι μπορείς. Ξεκινά με το να κατανοήσεις γιατί εμφανίστηκε εξαρχής.
Η αυτοαμφιβολία συχνά αναπτύσσεται σε περιβάλλοντα όπου το αποτέλεσμα είχε μεγαλύτερη σημασία από τη διαδικασία. Όπου τα λάθη είχαν συνέπειες. Όπου η αποδοχή ήταν υπό όρους. Σε τέτοιες συνθήκες, η αμφιβολία γίνεται μηχανισμός ασφάλειας — μια παύση πριν τη δράση, ένας έλεγχος απέναντι στην έκθεση ή την κριτική.
Σκέψου κάποιον που διστάζει πριν ξεκινήσει κάτι καινούργιο. Επιφανειακά, μπορεί να φαίνεται σαν φόβος ή έλλειψη πίστης. Πιο βαθιά, όμως, υπάρχει συχνά επίγνωση: Κι αν επενδύσω ενέργεια και δεν πετύχει; Κι αν απογοητεύσω τον εαυτό μου ή τους άλλους; Αυτός ο δισταγμός δεν είναι αδυναμία — είναι προσοχή διαμορφωμένη από εμπειρία.
Η αλλαγή ξεκινά όταν σταματάς να απαιτείς βεβαιότητα από τον εαυτό σου. Η αυτοπεποίθηση δεν χρειάζεται την απουσία της αμφιβολίας. Χρειάζεται τη δυνατότητα να προχωράς ενώ η αμφιβολία υπάρχει — χωρίς να τη μετατρέπεις σε αυτοκατηγορία.
Αντί να ρωτάς, Γιατί δεν μπορώ απλώς να έχω αυτοπεποίθηση;
εμφανίζεται μια πιο ήπια ερώτηση: Τι χρειάζομαι για να νιώσω αρκετά σταθερός ώστε να κάνω το επόμενο βήμα;
Αυτή η ερώτηση αλλάζει τη σχέση με την αμφιβολία. Τη μετατρέπει από εχθρό σε πληροφορία.
Η αυτοπεποίθηση που διαρκεί δεν είναι θορυβώδης. Είναι ήσυχη, γειωμένη και ευέλικτη. Επιτρέπει τον δισταγμό χωρίς να καταρρέει σε αποφυγή. Μεγαλώνει όταν επιτρέπεις στον εαυτό σου να είναι ανθρώπινος — ικανός, αβέβαιος, σε εξέλιξη — όλα μαζί.
Με τον χρόνο, η αυτοαμφιβολία χάνει τη δύναμή της όχι επειδή εξαφανίζεται, αλλά επειδή παύει να ελέγχει τις αποφάσεις σου. Μαθαίνεις ότι μπορεί να υπάρχει χωρίς να σε ορίζει. Και μόνο αυτή η συνειδητοποίηση αρχίζει να αποκαθιστά την εμπιστοσύνη.
